على اصغر شميم
602
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
قضاوت شادروان ملك الشعراى بهار را دربارهى سيد ضياء الدين به صورتى كه در كتاب « تاريخ احزاب سياسى » آمده و به گفتهى خود ملك الشعرا قسمتهاى مهمى از آن كتاب از احمد شهريور نقل و اقتباس شده است ، نمىتوان تمام و كمال صحيح دانست . زيرا در آن ايام شادروان ملك الشعرا از نظر سياسى در جناح مخالف حكومت وقت قرار داشته و بهطورى كه خود او نوشته به دستور سيد زندانى شده و اين امر خواه و ناخواه در قضاوت او نسبت به رئيس دولت كودتا و همچنين نسبت به عامل و مجرى كودتا يعنى رضا خان ميرپنجه تأثير داشته و اصولا شادروان ملك الشعراء كودتا را ساخته و پرداختهى سياست بيگانه « 1 » و داراى هدف مشخص به نفع آن سياست دانسته و نسبت به كليهى اقدامات دولت كودتا ، چه در دورهى زمامدارى سيد ضياء الدين و چه در دوران اقتدار سردار سپه ( رضا خان ميرپنجه ) ، بدبين بوده است . علاوه بر آن چگونه ممكن است كسى فاشيست باشد ولى اصول عقايد فاشيزم را نداند وانگهى هركس را كه ضد كمونيست باشد ، نمىتوان فاشيست ناميد و اين عنوانى است كه بعدها يعنى در دورهى زمامدارى استالين در شوروى مانند حربهى تكفير در مورد مخالفان رژيم شوروى به كار برده مىشد ، نه در دورهى زمامدارى سيد ضياء الدين كه هنوز اصول تشكيلات و سازمان فاشيستى در ايتاليا و آلمان استقرار نيافته و آن دو دولت دشمنى خود را با مسلك كمونيزم آشكار نساخته بودند . اما اقدامات كابينه يك صد روزه سيد ضياء الدين ، گذشته از توقيف رجال سرشناس مانند تيمورتاش ( سردار معظم ) و فرمانفرما و تعقيب مصدق السلطنه و صدور اعلاميهها و بيانيههاى مهيج و آتشين و پارهاى اقدامات ظاهرى از قبيل بستن ميخانهها و منع خريد و فروش مشروبات الكلى و امثال آن از اين قرار بود : 1 - به دستور سيد ضياء الدين نخستوزير ، كلنل محمد تقى خان پسيان فرماندهى ژاندارمرى خراسان ، احمد قوام ( قوام السلطنه ) والى خراسان را توقيف كرد و تحت الحفظ ژاندارمها به تهران فرستاد و قوام السلطنه به دستور شاه و دولت در تهران زندانى شد و همين زندانى مطرود و مردود بود كه كمى بعد فرمان نخستوزيرى را از احمد شاه در زندان دريافت كرد . 2 - در اوايل سال 1300 شمسى ( رجب 1339 قمرى ) ماژور مسعود خان ، وزير جنگ مأمور شد كه به قزوين برود و قزاقهايى را كه زير سرپرستى افسران انگليسى بودند ، تحويل بگيرد . 3 - قرار شد نيروهاى انگليسى تا ارديبهشتماه 1300 شمسى خاك ايران را به كلى تخليه كنند و پليس جنوب را با تمام سازمان و تشكيلات آن به دولت ايران واگذارند . روز هشتم شعبان 1339 قمرى ( اواخر فروردين 1300 شمسى ) اعلاميهى دولت داير بر تخليهى قزوين از نيروى
--> ( 1 ) - انگليسى بودن ماهيت كودتاى مزبور ، البته امروز ثابت و شواهد و دلايل تاريخى آن مبرهن است . ( ناشر )